ISMAEL TEIRA

el esfuerzo de un bilingüismo

2012-02-01T13:11:00.000+01:00

Las instituciones públicas valencianas, aparentando una normalidadinexistente, se dedican a duplicar los carteles y rótulos del espacio público,tratando de esconder una más que evidente situación de diglosia. Un esfuerzo dedudoso éxito.

Algunos ejemplos

En la fachada del Ajuntament de València hay dos espacios reservados para el bando de la alcaldessa, uno en castellano y el otro en valenciano. La Universitat de València se promociona con dos grandes vallas casi casi bilingües. Y también son dobles los rótulos indicadores de los numerosos puentes que comunican la ciudad.

O importante é non lesionarse

2012-01-30T14:00:00.002+01:00

Camp nou (2011). 54 x 70 cm.Tinta chinesa e clorofila sobre papel.

O urbanismo peor planificado converte aalgunhas cidades en territorios asfixiantes de cemento e asfalto. Neseslugares, e nas zonas desérticas, o céspede dos estadios de fútbol é como unrefuxio, un hortus conclusus onde evadirse do malestar urbano e daatopía.

Ao fregar a herba arrincada dunha leirasobre o papel, a clorofila proporciona cor verde ao rectángulo. Por acción daluz, o pigmento natural irá perdendo intensidade progresivamente ata adquirirun ton sutil e case imperceptible: o mesmo que acontece coas zonas verdes de certas urbes. Cando seintroduce a combinación numérica pintada con tinta – latitude e lonxitude - en Google Maps obtense unha vista satélite do campo defútbol correspondente, e tamén de todo ese locus horridus que o rodea, hostil e cheo de ameazas queaxexan: a cidade.

«O importante é non lesionarse» declarou David Villa ante o mal estado do céspede dun estadio en Kaunas (Lituania). Resulta curioso que o destacado sexa«lesionarse», no lugar de «lesionala», en referencia á natureza completamente abatida dese terreo de xogo. Sérveme como metáfora do que,a grande escala, chamamos «desertización», e ante o que seguimos adoptando unhaactitude demasiado egoísta.

Exposición do Sétimopremio Auditorio de Galicia para novos artistas 2011, que estará aberta enSantiago de Compostela até o 4 de marzo. Os artistas seleccionados nesta edición son:Hugo Aldatz Alonso / Fruela Alonso / Carlos Álvarez / Begoña Ante / Misha BiesGolas / María Blanco / Jacobo Bugarín / Miriam Cartagena / Rosendo Cid / MarcosCovelo-M8K8 / Culture Workers / Manuel Eirís / Josetxu F. Cárcamo / TamaraFeijoo / Carla Fernández Andrade / Iván Ferreiro / Marta Fortes / Iván Franco /Lúa Gándara / Christian García Bello / Ignacio García Gómez del Valle / LucíaGarcía Rey / Amaya González / Horacio González Diéguez / Enrique Lista / NoemíLorenzo / Carlos Maciá / Jesús Madriñán / Joan Morera / Antía Moure / ÁlvaroNegro / Gemma Pardo / Lois Patiño / Cillas Seyde / Federico Vladimir StratePezdirc / Ismael Teira / Mauro Trastoy / Edu Valiña / Juan Varela / VerónicaVicente. Podes consultar o catálogo en liña aquí.

Otro tiempo, el mismo lugar

2012-01-19T13:46:00.000+01:00

Una excavación realizada en el año 1996 sacóa la luz diversos restos arqueológicos en la calle del Salvador de Valencia.Desde entonces, el lugar – declarado Biende Relevancia Local (BRL) y situado a pocos metros del conocidorecinto arqueológico de la L´Almoina – se encuentra ocupado por un perímetro devallas metálicas que encierra y protege los antiguos vestigios del siglo IIa.C. No existe ningún dispositivo de señalización de lo que fuedescubierto allí dentro, a pesar de que salieron a la luz un tesorillo de denariosde plata del siglo I a.C., los restos de una torre y el fragmento de un mosaicode unas termas. El conjunto, que permanece a la intemperie desde su excavacióna finales de los años 90, se ha convertido en un espacio natural y urbano en elque conviven las históricas piedras con la maleza, y al que está prohibidoacceder. Algo muy distinto de lo que sucede a pocomás de 150 metros de allí, en L´Almoina: «Arqueología de escaparate frente aruínas de segunda»

¿Acaso la mejor subversión no es la de alterar los códigos en vez de destruirlos?
Roland Barthes.

Visualizar o mapa ampliado

Distribución de postales en locales del centro turístico de Valencia (Plaza de la Virgen y alrededores).

Composiciones con flores del Puente de las Flores de Valencia

2011-12-16T02:31:00.000+01:00

Composiciones con flores del Puente de las Flores de Valencia. 2011.
6 piezas de 12 x 12 cm. Plástico adhesivo, pétalos, sépalos ytallos de ciclámenes.

No sé muy bien porqué, pero en Valencia existe un puente – llamado Puente de las Flores – en elque es posible respirar el olor a primavera, incluso mucho antes de que éstahaya llegado. Pablo Neruda dijo en una ocasión: podrán cortar todas las flores, pero no podrán detener la primavera;aunque el lema de Rita Barberá parece ser otro, más bien: podremos plantar todas las flores, y podremos adelantar la primavera.Esto no debe resultarnos extraño. Al fin y al cabo, como dice la canción, Valencia es la tierra de las flores, de laluz y del amor.

Desde la inauguración delpuente en diciembre de 2002, el Ajuntamentha gastado más de 4,5 millones de euros en mantenimiento. Se efectúan tresrecambios de flores al año, cada uno de los cuales supone un coste medio de75.000 euros, y se cifran en torno a 25.000 los ciclámenes plantados. Esto significaque cada ciclamen vale, aproximadamente, 3 euros. Para realizar pruebas y crearla serie definitiva he arrancado, al menos, seis ciclámenes del Puente de lasFlores, que costarían algo así como 18 euros. La serie completa de Composiciones con flores del puente de lasFlores de Valencia se vende a 900 euros (150 euros la pieza), es decir, 50veces más del importe de los ciclámenes empleados. En algún momento habría quevalorizar el gesto del artista, ¿no?

El ciclamen es símbolode desconfianza y, según la Wikipedia, unaplanta venenosa para el hombre. Los pétalos y demás elementos vegetales dela obra se mustian y perecen. Son efímeros, como los ninots de las Fallas, y su vida pasa tan deprisa como una carrerade fórmula 1.

Exposición colectiva 12 x 12 en la galería artemenudo de Lugo.

un banal "terrain vague"

2011-11-17T14:11:00.001+01:00

«un espacio a indagar por ser familiar pero desconocido, tan poco frecuentadocomo evidente, un espacio banal e inútil que, al igual que tantos otros, notendría realmente ninguna razón de existir.»[1]

[1] FrancescoCareri, Walkscapes. El andarcomo práctica estética, Barcelona, GG, 2004, p. 79.

Ver mapa más grande

Marisa Gómez escribe sobre "Compostela: camiños de desexo"

2011-11-11T20:20:00.001+01:00

Publicado originalmente en Interative 36, octubre 2001.

Apártate de los caminos frecuentados y camina por los senderos

Pitágoras de Samos

Un atajo no es, en principio, mucho más que la cicatriz que queda en el paisaje cuando, con intención de acortar el camino hacia un lugar, repetidos pasos erosionan la vegetación, abriendo una senda alternativa al camino establecido.

Los atajos, imposibles de abrir sobre el cemento y los adoquines, son frecuentes en parques y zonas verdes de las ciudades. Quizás nada más que el resultado de un acto pragmático, podrían leerse hoy en día como síntoma de la enfermedad de la prisa que nos asedia. Pero quizás, como indicios de un espacio vivo, constantemente creado y destruido por quienes lo habitan, pueden entenderse como el resultado de un acto poético, performativo. Incluso, interpretados como metáforas existenciales de la voluntad del hombre de elegir su propia ruta y perseverar recorriéndola hasta que se convierte en sendero, pueden convertirse también en rastro visible de un acto político. No en vano, con ecos del estructuralismo francés, el situacionismo y la Poética del Espacio de Bachelard, estos atajos se conocen en el ámbito del urbanismo, la jardinería o al paisajismo como “Caminos del Deseo”.

Ismael Teira ha investigado y cartografiado este fenómeno en la ciudad de Santiago de Compostela, en la que la noción de camino adquiere un simbolismo cultural, histórico y formal particular. Un simbolismo que le permite establecer una clara diferencia entre diversas formas de recorrer el territorio siguiendo las vías marcadas –pasear, deambular, andar o peregrinar – y ese acto performativo, generalmente espontáneo, que crea territorio. De esta investigación, desarrollada entre 2008 y 2011, ha surgido un archivo que documenta los aproximadamente cien metros de atajos de la ciudad, compuesto de fotografías, mapas y geolocalizaciones electrónicas y construido a partir de la propia exploración e intervención del artista en el espacio público.

Para Ismael Teira, los atajos son “ejemplos colectivos y participativos al ser creaciones sociales que dan respuesta a las necesidades del grupo, existiendo un completo acuerdo entre todos los que transitan por estos caminos que se convierten, de modo casi involuntario, en responsables de su continuidad y mantenimiento”. La poética de estas creaciones sociales se convierte en acto político, a veces, en un nivel tan simple como desafiar la prohibición de pisar el césped. Pero en relación a la propia metáfora del “Camino de Deseo”, la capacidad de crear territorio y dejar huella de esa capacidad se convierte para el artista en metáfora optimista del movimiento socio-político que estamos viviendo desde hace unos meses: “Muchos metros (de atajos) desarrollados sin un líder, sin un planteamiento previo… Caminos creados por la gente, por la propia sociedad, sin contar con la colaboración de nadie más que ellos mismos, sus piernas y su deseo de caminar… Si fuimos capaces de crear cien metros de camino todos juntos, ¿por qué no vamos a construir un gran atajo hacia esa sociedad que todos deseamos?”.

Quizás, descontextualizando a Antonio Machado, podríamos ver en “Compostela: Camiños do Desexo” una imagen, un vago reflejo de ese conocido verso… Caminante no hay camino, se hace camino al andar…

Marisa Gómez

No volem un jardí secret

2011-10-26T22:14:00.000+02:00

Una excavación realizada en el año1996 sacó a la luz diversos restos arqueológicos en el número 14 de la calledel Salvador, en Valencia. Desde entonces el lugar – declarado Bien de Relevancia Local (BRL) y situado a pocos metros del conocido recintoarqueológico de la l´Almoina – se encuentra ocupado por un perímetro de vallas metálicas que encierra y protege los antiguos vestigios del siglo II a.C.

El proyecto artístico No volem un jardí secret aborda fuentesdocumentales e interactuaciones con el vecindario para investigar cuál es laauténtica situación del entorno. Se trata de un espacio natural y urbano en elque conviven las históricas piedras con la maleza, y al que está prohibidoacceder. Solamente es posible contemplarlo desde las alturas, bien desde losbloques de viviendas que hay justo al lado; o bien desde el nuevo edificio de los grupos parlamentarios de las Corts Valencianes que se levantó enfrente. Estenuevo edificio fue inaugurado elpasado mes de marzo invadiendo una zona en la que los vecinos exigían laapertura de una plaza. Una reclamación que hicieron visible mediante lacolocación de pancartas en las fachadas de sus hogares: «VOLEM UNA PLAÇA», «CORTES,RESPETA TU ENTORNO Y TUS VECINOS», «HORMIGÓN = AGRESIÓN» o «15 AÑOS DE SOLAR YUN SARCÓFAGO DE GRATIFICACIÓN» eran los lemas que imploraban algunos de losrótulos. En la actualidad esas reivindicaciones ya no cuelgan de los balcones:la obra pública fue finalmente construida, aunque todavía sobrevive el jardín off limits justo delante de sus casas. Esa zona cercada podría recordar a un giardino segreto, es decir, a un«espacio cerrado, aislado, recluido y abarcable, cualidades idóneas para gozardel amor»[1]. Perono se puede hablar del “jardín privado” del Salvador como un auténtico locus amoenus, sencillamente porque nose puede acceder a él. Es más: la mayoría de las personas que transitan por lacalle desconoce lo que hay al otro lado de las vallas. Dar visibilidad alconflicto de esta calle valenciana es uno de los objetivos del trabajo.

[1] MADERUELO,J.: El paisaje. Génesis de un concepto.Abada Editores. Madrid, 2005. (p.175)

Visualizar o mapa ampliado

Método de trabajo

2011-10-26T21:04:00.000+02:00

Foto: Alberto Sáiz

¿Qué? El proyecto tiene que ver con el espaciourbano, la obra pública y sus feedback. ¿Cómo? Mediante una serie de tácticas queconfiguran la estrategia principal. ¿Porqué? Para evidenciar la problemática derivadadel hecho de diferenciar entre «arqueología de escaparate» y «ruinas desegunda»[1],dando visibilidad al caso concreto de este trabajo. ¿Dónde? En el entorno de losrestos arqueológicos de la muralla romana en el Nº14 de la calle del Salvadoren Valencia ¿Cuándo? El caráctertemporal vendrá dado por el tipo de métodosa llevar a cabo.

[1] En relación al titular de la Arqueología de escaparate frente a ruinas de segundapublicada por El Mercantil Valenciano el 05/05/2009

El que lee mucho, y anda mucho...

2011-10-22T12:37:00.000+02:00

Careri dice que a partir del simple acto de andar «se han desarrollado las más importantes relaciones que el hombre ha establecido con el territorio»[1]. Al ser un acto tan primario, en ocasiones se nos escapa reflexionar en profundidad sobre el mismo hecho de caminar.

He localizado en el mapa de Valencia una zona especialmente “caliente” – los parque metropolitano del Turia – en lo relativo a movimiento no motorizado: personas que caminan, que corren, que atajan, que montan en bici o que juegan al fútbol. Seleccioné citas de diferentes autores en las que se habla de los caminos, del andar, de los pies, del paisaje, de la mirada, del movimiento, de la senda, del atajo, etc.

Suzanne Lacy habla de los posibles papeles llevados a cabo por los artistas que trabajan en el marco del arte público. Una de esas posiciones es la de artista como informador: el que reúne información para hacerla accesible a otros, con el fin de no sólo informar sino también de persuadir, es decir, de inducir a alguien con razones a creer o hacer algo. Los atletas, caminantes y ciclistas encontrarán en su recorrido varias citas, pequeños textos concisos y directos que tendrán en mente al menos durante unos segundos.

[1] CARERI, Francesco, Walkscapes. El andar como práctica estética, Barcelona, Gustavo Gili, 2004. (p 20)

Y el mayor bien es pequeño; que toda la vida es sueño: la CdC

2011-10-03T20:38:00.001+02:00

Se picades na imaxe de Fraga e os seus soños accederedes a un texto publicado no número de setembro da revista INTERARTIVE sobre a Cidade da Cultura de Galicia. Agardo que o gocedes.

Entrevista no diario ABC

2011-09-06T12:52:00.000+02:00

Quen decide os camiños por andar, por Camilo Franco

2011-08-05T02:45:00.000+02:00

Publicado en La Voz de Galicia, 26/05/11

Serpes, por Santi Carballo

2011-06-17T21:42:00.006+02:00

“La erosión es la degradación y el transporte de material o sustrato del suelo, por medio de un agente dinámico, como son el agua, el viento o el hielo. Puede afectar a la roca o al suelo; e implica movimiento...”

Vale, nunha cousa estamos dacordo, o mundo é raro... que se lle vai a facer, a perfección é unha bonita palabra, que é perfectamente iso; unha palabra.

As imperfeccións son a tónica habitual cando xa non as vemos. Cando a cotidianeidade da vida moderna fai co normal sexa atallar por un camiño de terra, cando as présas fan que visitemos lugares que todos vemos, pero que nunca miramos. Vemos cousas que non miramos, utilizamos camiños que non existen.

Ismael Teira fixa a súa cámara nos atallos erosionados en diferente lugares da cidade (así, a cidade, sen nome, sen máis información). Son lugares de paso e creación colectiva. A mente plural da sociedade decide en determinado momento que non quere seguir o camiño imposto. Que quere ir por outra vía, e faino. Momento de esencia revolucionaria que non pode ser máis conservador, polo seu poder de camuflaxe.

Non quero que se me entenda mal, non teño (nin quero ter) a capacidade de decidir se un atallo é ou non é unha imperfección na paisaxe urbana. As cicatrices na alma da cidade son camiños de erosión humana, a xente é o a-xente dinámico que transporta o material e debuxa o camiño. (Pero non o sabemos). Todos somos a auga, o vento e o xeo que deseña os camiños de desexo.

O movemento é outro punto da definición de erosión que lestes ao comezo; sen movemento non hai transporte, non hai forza transformadora, non existe o cambio. Teira retrata as serpes de terra cruzando a cidade. A serpe simboliza a terra. E é a bíblica serpe a que desexaba que o home seguise a vía do desenvolvemento intelectual (non o esquezas, seguimos a falar de camiños). Desenrolo que implica cambio, que pode ser físico ou intelectual, traumático ou agarimosamente imperceptible. Como todo bo pecado, non se fai público, pero a serpe aparece, e podemos vela nas fotografías de Teira.

A erosión non é máis ca marca do tempo na pel da cidade. Eses lugares existen, son lugares reais, ti e máis eu podemos visitalos, seguro que xa o fixemos... A erosión humana sobre a terra, o paso do tempo e os pecados inconscientes da masa, esa firma inexistente de “por aquí pasei eu”, a prosa da vida e a poesía do artista xuntas nun paisaxe de cor verde-terra. Aloumiños sobre as cicatrices; quen non os quere? Quen non as ten?

Santi Carballo

imaxe: atallo S35

Compostela: camiños de desexo na galería Metro

2011-06-16T17:47:00.002+02:00

Como punto final – talvez, como punto e seguido – o proxecto Compostela: camiños de desexo permanecerá exposto no espazo tendametro até finais de verán. Presento unha edición limitada de 5 exemplares de cada unha das fotografías que configuran a serie dos atallos e nas que estiven traballando durante estes tres últimos anos; máis dúas pezas producidas específicamente para a exposición dos premios Injuve no Círculo de Bellas Artes de Madrid en 2009. No mesmo lugar tamén se pode coñecer o libro sobre o proxecto que presentei o mes pasado en Baleiro. Á par, na mesma galería tamén podedes contemplar a exposición doutro artista boirense: Olmo Blanco. Lembrade, até finais do verán.

+info

(a galería Metro está xusto enfronte ao Teatro Principal de Santiago)

http://www.galeriametro.com/

http://www.galeriametro.blogspot.com/

http://www.ismaelteira.com/obra/compostela-camios-de-desexo

Tfno da galería: 881 031 479

E-mail: info@galeriametro.com

hollando el mármol

2011-06-16T02:23:00.006+02:00

Las prostitutas que esperaban a los clientes en las entradas de los meublés de la Rambla de Santa Mónica canalizaban su deseo de andar en una actitud ciertamente nerviosa repitiendo con sus tacones el mismo movimiento, un día tras otro. Me resultó curioso un artículo de Sebastián Tobarra publicado en El País en 2005 sobre el por qué de unas profundas marcas que desgastaron el mármol de la misma manera que se erosiona a un jardín con un atajo. Son sugestivas estas marcas humanas que perviven, reflejo de la necesidad del ser humano por estar continuamente moviéndose.

De las fotos: http://www.bdebarna.net/v2/mapa.php?mapa_id=62&historia=2310 y http://masterartecreacion.blogspot.com/2011/05/conferencia-cargo-del-prof-dr-alberto.html

outros atallos II

2011-06-13T01:09:00.000+02:00

Textos Victor E. Pérez Viqueira sobre os camiños de desexo

2011-05-23T23:34:00.004+02:00

Chimpando por enriba dos charcos

Y la pequeña siberiana mira con una clara aunque discreta superioridad al hombre que, a pesar de ser mayor, parece no tener ni la más remota idea de lo que es el auténtico frío.

Al gran frío, me explica, se lo reconoce por una niebla clara y luminosa que queda suspendida en el aire. Cuando la persona la atraviesa, en la niebla se forma un pasillo. El pasillo tiene la forma de la silueta de la persona que pasa. La persona pasa, pero el pasillo permanece, se queda inmóvil en la niebla. Un hombre grande y macizo forma un pasillo grande, y un niño, un pasillo pequeño. Tania forma un pasillo estrecho, porque es delgada, aunque, para su edad, es un pasillo alto, cosa comprensible, pues es la niña más alta de la clase. Gracias a estos pasillos, Tania sabe cada mañana si sus compañeras han salido ya para la escuela: todas conocen el aspecto de los pasillos de sus amigas y vecinas más próximas.

Ryszard Kapuscinski: El Imperio

A Rede de Atallos na cidade de Santiago de Compostela é un proxecto en proceso activo desde 2008 que presta atención ao fenómeno dos camiños de desexo: liñas que soen aparecer sobre o céspede creadas pola erosión causada por pasos humanos ou de animais. O amplo da investigación artística de Ismael Teira está formado por diversas pezas e soportes -fotografías, mapas, xeolocalizacións electrónicas e intervencións no espazo público- nos que reflexiona sobre a interacción entre o ser humano e o medio onde desenvolve a súa actividade. Neles, búscanse xeitos de documentar estes camiños creados polos peóns que debuxan redes de conexións e novas posibilidades de tránsito a través da cidade. Ditas liñas de traxectoria poden ser interpretadas como unha complexa interrelación entre o movemento mecánico, a capacidade de orientación e os cambios do medio no que teñen lugar. Por unha banda, os peóns tenden a coller o camiño máis curto cara o seu destino. Pola outra, procuran evitar as irregularidades do terreo. Por estes motivos unha persoa utiliza camiños existentes e, se a distancia relativa pode chegar a ser máis curta, crea novos atallos. Nun último momento, e se esta nova apertura é secundada por máis suxeitos, a vexetación desaparece e se delimita un trazo que confirma a apertura dun novo sendeiro.

Non obstante, o fenómeno dos camiños de desexo tamén pode ser contemplado no sentido inverso, xa que a aqueles que deixan de ter un uso continuado vólvelles a crecer a herba e rematan por desaparecer. Esta lectura, determinada por continuas emerxencias e ocultamentos, comporta que o hipotético mapa da rede de atallos dunha cidade se reconfigure continuamente a través de longos procesos de cambio.

Como ocorre na portada deste libriño, os trazos xerados polos camiños de desexo vistos desde o aire reflicten un outro acontecer do urbano que comparte poucas características co relato veloz e o ritmo medido que lle presupoñemos á cidade. O proxecto céntrase nestas outras dinámicas urbanas que Teira revela ralentizando os tempos e mudando as escalas, deixando que a entropía faga o traballo: reactivando aquela benjaminiana liña discursiva que o artista norteamericano Robert Smithson establecera arredor da ruína como entidade ontolóxica. Nela, a propia actividade do pensamento e a percepción son entendidas como lugares en decadencia, ou máis concretamente, como ruínas en reverso: eventos do presente que na súa propia existencia levántanse como ruínas mesmo antes de teren sucumbido. Ao igual que Smithson, Teira semella sinalar que o espazo humano -galego, compostelán- é vítima dunha entropía que non se desenvolve exclusivamente como un desgaste físico do tempo sobre a materia -ou do tránsito dos peóns sobre as zonas axardinadas das cidades-, senón tamén como a corrupción inherente a todo acto de ver, e por extensión, a toda construción idealizada de paisaxe e territorio.

Ritornello

...el ritmo es lo Desigual, lo Inconmensurable, siempre en estado de codificación. La medida es dogmática, pero el ritmo es crítico, une instantes críticos o va unido al paso de un medio al otro.

Gilles Deleuze e Félix Guattari: Mil Mesetas. Capitalismo y esquizofrenia

Os camiños de desexo son realidades universais, cotiás, aparentemente sinxelas. A diferenza dos sendeiros rurais, a aparición de camiños de desexo urbanos dá lugar a redes miúdas, delimitadas polas parcelas destinadas a acoller espazos verdes das nosas cidades. Semellan xogos de nenos. Aínda que recollidos nalgúns coñecidos capítulos da arquitectura social post-68, os estudos destas alteracións urbanas non sobrepasan en moitas ocasións unha valoración funcional: a do urbanista compilando erros de planificación sobre un fluxo de camiñantes determinado.

Ao igual que o resto da obra de Teira, Camiños de desexo problematiza esta mesma situación, evidenciando unha fractura na linguaxe de patróns arquitectónicos e urbanísticos que rexe o territorio. O atallo, como antipatrón, emerxe dun plano poboado por unha multiplicidade de potencias. A herba curta e mesta dun xardín prefigura toda unha serie de errancias posibles: as tribus que poboan o deserto sen que por iso deixe de ser un deserto. Podería semellar que cada unha das fotografías e xeolocalizacións que forman parte deste proxecto están destinadas á catalogación exhaustiva dos camiños de desexo na cidade de Santiago de Compostela, mais ningunha destas categorías formais responde ao modelo etnográfico da arte contemporánea que emprega as cualidades do lugar específico para construír unha reflexión sobre un acontecer determinado. Pola contra, este proxecto captura unha realidade que se sitúa nun espazo indeterminado, nun espazo xenérico e non vivido: no espazo do afora ao que remiten ás guías turísticas e os libros de viaxes.

Teira afonda con precisión neste mesmo extrañamento territorial noutra das súas pezas máis recentes, Vacas pastando (preto de Lakeside Road). Trátase dun óleo sobre lenzo que amosa o que a primeira vista podería semellar unha estereotipada paisaxe galega. En realidade, a imaxe é a copia dunha imaxe satelital de Google Maps tirada en Port Elisabeth, Sudáfrica. Tanto esta peza como Camiños de desexo comparten unha mesma tendencia a pensar o espazo público galego desde a distancia, como algo alleo que sempre está determinado polo paso dun medio a outro. En ámbolos dous casos, o artista renuncia ao seu papel de etnógrafo, convertendo a acción de documentar camiños de desexo durante preto de tres anos nunha estratexia sen obxecto, nun medio sen fin; unha acción artística que debuxa sobre o mapa da cidade liñas de traxectos non necesariamente ligados ao desprazamento físico, senón ao mental. O de Teira é un traxecto obstinado, calmo e paciente que busca pensar o territorio a través de novos dispositivos de conceptualización. Novos dispositivos que non codifican o territorio, senón que o descodifican: non padecemos de incomunicación senón que, ao contrario, padecemos por todas as forzas que nos obrigan a expresarnos cando non temos gran cousa que dicir.

Tomando prestado o concepto de ritornelo, a aparición dos camiños de desexo na cidade encarna aquela forza inexpresiva da que falaban Deleuze e Guattari, aquela que territorializa sen moverse do sitio pero que se produce sempre entre dous polos e nun momento crítico: dos extremos ao centro, do centro aos extremos, sempre nos dous sentidos, establecendo ritmos, fabricando tempo. Como en toda compoñente rítmica, o ritornelo permanece nun estado de fórmula que evoca e convida, mais precisa do papel fundamental dos camiñantes que impulsen a creación de novos retrousos, de novos atallos. Porén, Camiños de Desexo non trata do artista experimentando o seu propio traxecto, senón de todas aquelas outras persoas que xogan a desfacer o papel pautado da cidade. Trata establecer novas coordenadas aínda descoñecidas á procura da fuga de toda liña e da terxiversación de toda certeza. Pois, a saber, non é doado atopar alegoría máis adecuada e achegada ao noso contexto que un atallo de xardín para expresar a trivialidade da nosa relación co medio.

Teoría do lugar

Eu esquezo

esta é a teoría

perdín entre os meus poros a memoria

o círculo e a nube

Soterro contra o chan o meu corpo sen plumas

fronte ás ondas

os peixes nadan lento

e eu inmóbil

fronte as ondas

PORQUE EU SON O CAZADOR

SON UN ANIMAL

DE PERISCOPIO

Estevo Creus: Teoría do Lugar

Hoxe, o territorio galego camiña inexorablemente cara a suspensión habitacional -indefinida aínda que demoledora- de dúas terceiras partes da súa extensión. As migracións nacionais e internacionais que no pasado levaron a moitos galegos a traballar fóra do territorio, síntoma do subdesenvolvemento económico nos anos do desarrollismo, convertéronse na actualidade en migracións intranacionais, a súa vez síntoma do desenvolvemento económico das últimas tres décadas. A metade oriental do país amosa unha grande taxa de despoboación mentres o corredor atlántico absorbe o xa de por si feble e desigual crecemento demográfico galego. Neste contexto, a nosa principal tipoloxía habitacional, a aldea galega, está a quedar sen poboadores debido ás baixas posibilidades de emprego lonxe das cidades. O proceso de abandono do medio rural galego é un feito que avanza imparable no tempo. Evidentemente, moitas das problemáticas que se derivan deste balanceo demográfico transcenden a cuestión puramente xeográfica e afectan a outras moitas escalas, psicolóxicas e sociolóxicas, urbanísticas e artísticas, antropolóxicas todas en definitiva.

A obra de Teira non é allea a esta situación e vese afectada polo devir do territorio e polos fenómenos migratorios que dan forma á cidade e ao campo galegos. Camiños de desexo constitúe xustamente iso, unha acumulación de desprazamentos do campo á cidade e viceversa que expresan o punto de vista complementario e de combinacións asimétricas que se dan no espazo público galego. O que propón este proxecto é presentar e analizar unha serie de fenómenos dislocados con respecto do seu posicionamento rural ou urbano. Establecer un espazo de reflexión na fenda que se abre entre a procedencia local do artista e as competencias cívicas que este desenvolve no seu lugar de residencia. Competencias en moitos casos e de novo, erráticas, que inciden na busca dunha vinculación radical coa terra difícil de achar.

Esta situación pode facernos pensar que moitos de nos formamos parte dunha sociedade tan desarraigada como estabilizada: o desarraigo afástanos da nosa cultura natural; a estabilidade, no desarraigo, condénanos á conservación da raíz como un apéndice desprovisto da súa función orixinal. Tal é así que vivimos desarraigados dabondo como para descoñecer a orixinalidade da terra e do mar, mais estabilizados na medida en que a nosa relación co medio é a dunha explotación cínica, sustentable. O desenvolvemento, como marco constituínte de toda idea de país, semella non permitir espazo algún liberado da institucionalización do territorio. Sexa en termos positivos ou negativos, tan so acertamos a pensar e actuar nun único vector de dirección. Hoxe, o noso ser no mundo xa non precisa de estar en condicións de practicar alternativas a esta unidireccionalidade, senón de comezar, custe o que custe, a imaxinalas.

Víctor E. Pérez Viqueira

Compostela: camiños de desexo

2011-05-17T17:33:00.004+02:00

Como primicia e como sorpresa de última hora poderedes contemplar – antes da presentación este xoves 19 en Baleiro – unha edición limitada de fotografías de atallos na tenda da galería Metro de Santiago de Compostela. Achegádevos dende o mércores 18, que ademáis coincide co Día Internacional dos Museos.

Dende que comecei a traballar no proxecto Compostela: camiños de desexo moitos e moitas de vos me preguntabades como poder adquirir unha peza da serie, como posuir unha pequena parte deste traballo ao que levo adicando tanto esforzo durante tanto tempo. Por iso, unha edición limitada de fotografías de todos eses camiños que invaden a cidade me pareceu un bo xeito de compartir convosco un pouco dese mapa mutable e perfeccionista que representan os atallos.

De calquera xeito, será o xoves 19 cando terá lugar en Baleiro a festa de presentación de Compostela: camiños de desexo, coa apertura dunha instalación no propio local e na que agasallaremos a todos os asistentes con cadansúa guía-libro de artista. Un proxecto financiado por Injuve (Ministerio de Sanidade, Política Social e Igualdade) e a Vicerreitoría de Extensión Universitaria, Cultura e Sociedade de Universidade de Santiago de Compostela.

Grazas a vos, camiñantes que, con présa, decidistes esquivar o camiño marcado para transitar por enriba da herba e erosionar os xardíns, que creastes atallos. Xuntos decidimos non escoller un camiño, senón crear o noso propio camiño. Toda esa forza como pobo queda manifestada neste éxito. Se xuntos e sós puidemos crear, atallando, máis de 100 metros de camiño para chegar antes aos sitios, por que non imos poder crear un atallo, por exemplo, cara a unha democracia real?

Sen todo o voso esforzo, este proxecto non sería posible. Un pracer percorrer esta cidade convosco.

atallos e vontades

2011-05-13T18:36:00.000+02:00

“Se a xente crea atallos ao ires camiñando é porque algo está errado”, di Teira para xustificar eses camiños que se van formando espontaneamente e decote polas nosas pegadas.

E, efectivamente, pode que eses atallos sexan a marca directa das nosas pegadas veloces e polvoreantes nun intento de chegar máis rápido a un sitio, cando levamos présa ou simplesmente porque o ritmo de vida que levamos nolo impón.

E probablemente sexa así, moi a pesares de que afirmarse nisto signifique que o estrés gana a batalla, e que eses atallos non son desire path, senón máis ben todo o contrario, a obriga de ter que chegar canto antes porque algo ou alguén nos reclama...

Mais tamén podemos –debemos- pensares que hai outro xeito de pisar os atallos: estamos aqueles que buscamos o camiño máis curto indo ás présas por propia vontade (os polifacéticos); os de aqueles que queremos coller un camiño alternativo para sentirnos únicos (os místicos); ou os que directamente optan por abrir novos camiños, marcar a senda para outros (os creativos).

Sexa como for, o atallo fainos libres: cada un escolle o seu vieiro aínda que todos rematen por confluír nun punto común. E entón daquela, é cando falamos de atallo como camiño de desexo, como camiño da vontade...e é así é como ten que ser.

EVINHA DE LA TORRE

te detienes a mirar

2011-05-11T01:31:00.003+02:00

Atajos en el día a día que no nos llaman la atención, de repente alguien se para a observarlos y los fotografía. Una tercera persona mira estas imágenes y piensa ¿Y por qué se crea un atajo? La idea que subyace de él nos puede hacer pensar en la perspectiva de la sociedad y la ciudad actual, en el paisaje y cómo lo modificamos, incluso - y revolviendo el asunto - cómo las personas intentan llegar antes a los lugares, el concepto de TIEMPO en la actualidad, inmersos en un mundo donde todo es un contrarreloj y tenemos que tener todo estructurado. Me ha recordado a Momo.

¿Coger el camino corto, el camino asfaltado o dar una vuelta y tardar diez minutos más? El año pasado Amalia y yo bajábamos todos los días por el eixample barcelonés en busca del camino más rápido para llegar a la facultad, pero mientras que ella era mucho más práctica que yo y se sabía todos los semáforos y pasos de peatones para llegar antes, a mí me gustaba tomármelo con tranquilidad, y los días que iba sola siempre cogía calles nuevas, no me importaba pararme en los semáforos (tiempo en el que te detienes a mirar y escuchar la ciudad o la canción que llevas en el Ipod) y siempre llegaba diez minutos tarde, pero merecía la pena. Con esto no quiero decir que Amalia no disfrutase, sólo que era más práctica que yo, para todos los aspectos de la vida.

Valeria Reyes

stop the catastrophe

2011-05-04T12:43:00.000+02:00

outros atallos

2011-04-29T02:30:00.003+02:00

A necesidade de diferenciar entre atallo e camiño do desexo

foto superior (antes) tomada o 8 de outubro de 2007; abaixo, 30 setembro de 2009

obra pública: Corredor Brión - Noia

atallos, ou camiños de desexo

2011-04-28T12:55:00.002+02:00

~~Atallo~~ S21

O camiño que se crea na herba como resultado da erosión ao camiñar - e eu denomino atallo - é unha «senda ou lugar por onde se abrevia el camino.»[1], pero tamén é máis que iso. Fai pouco descubrín outra forma máis precisa de nomear a estes sendeiros, a ideada polo filósofo e crítico francés Gastón Bachelard que os denominou "chemins du désir" - en galego sería algo así como "camiños do desexo" - no seu libro La poética del espacio publicado en 1957.

[1] Primeira das definicións do DRAE para o termo atajo na sua vixésima segunda edición.

Vacas pastando (preto de Lakeside Road)

2011-04-27T13:02:00.015+02:00

Vacas pastando (preto de Lakeside Road) (2011). 19.5 x 15 cm. Óleo sobre táboa.

Javier Maderuelo explica cómo filológicamente la palabra país ha derivado en «la génesis del moderno término paisaje en español»5 .Vacas pastando (cerca de Lakeside Road) (2011) podría ser la cómoda y previsible representación de unos pastos con vacas. Como soy gallego, lo más espontáneo podría ser pensar en que para ejecutar este pequeño óleo sólo tuve que asomarme a la ventana, y pintar. Sin embargo hay cosas que resultan sospechosas: ¿por qué unas dimensiones tan reducidas?, y sobre todo ¿por qué cerca de Lakeside Road ?.

Hoy podemos recorrer lugares a miles de kilómetros de distancia sin movernos de casa, y encuadrar paisajes gracias a fotografías 360º como las que obtiene la cámara de Google Street View. Lo que en un principio podría parecer una postal, un souvenir de Galicia, con la típica estampa gallega, es en realidad Porth Elizabeth, en Sudáfrica. Lo que he hecho fue ahondar en el estereotipo, y aunque en Galicia sea fácil encontrarse campos verdes y vacas, también hay más que eso. Ni siquiera África es solamente sabana, elefantes, tigres y jirafas. Tampoco tendría sentido hacer esta pintura más grande, porque en realidad nunca he podido ver a esas vacas a tamaño real: cuando necesitaba acercarme lo único que conseguía con el zoom era verlas más borrosas.

-33° 59' 11.01", +25° 25' 36.11"

Javier Madeuelo explains in a philological way how the word country has resulted in "the genesis of the modern landscape terms in Spanish" 5. Cows grazing (near Lakeside Road) (2011) could be a comfortable and predictable representation of a pasture with cows. As I am Galician the most spontaneous thing might be thinking to do this small oil painting with just a look out of the window, and painting. But there are things that are suspicious: why a size so small?, And especially why near Lakeside Road?.

Today we can see places thousands of miles away without leaving home, and frame photographs landscapes through 360 º as you get the Google Street View camera. What at first might seem a postcard, a souvenir of Galicia, with the typical image is actually Porth Elizabeth, South Africa. What I did was to deepen inside the stereotype, and although Galicia is easy to find green fields and cows, there is more than that. Even Africa is only savanna elephants, tigers and giraffes. It would not make sense to do this picture bigger, because I´ve never actually see those life-size cows, when I need to get closer I used the zoom but the only image that I see is blurred.

[5] Véase MADERUELO, J.: El paisaje. Génesis de un concepto. Madrid, 2005. (pp. 27 y 28), donde se expone cómo Vicente Carducho en 1633 ante la falta de un término exacto para nombrar un lugar concreto (y no un fragmento de un cuadro, donde sería pertinente usar el término lejos o fondo) formar la frase «bellos pedazos de Países»

camiño de desexo no campus norte

2011-04-25T13:50:00.003+02:00

Ver Atallos en Santiago de Compostela nun mapa máis grande

Texto para o catálogo da exposición Noia en festas: a vila en carteis.

2011-04-19T15:53:00.013+02:00

País de alegría, principio e fin.

Tamén «a mar calma» ou «porta atlántica», pero en definitiva: «única». Tratándose dun lugar tan insólito, non ten que ser nada doado condensar «Noia» nun cartel.

Sabemos que San Marcos é un 25 de abril; sabemos en que semana adoitan caer as festas de verán; e sabemos en que mes ten lugar a Feira Medieval. Aínda así, non estaremos completamente seguros de que haberá festa ata que non vexamos o cartel anunciador, que chama a nosa atención, dá que falar e inquiétanos. Cando o vemos sentimos a necesidade de saber cal vai ser o programa das festas, que non deixa indiferente a ninguén: «¡FORASTEROS! ¡NOYA OS ESPERA! La sonrisa latente y cautivadora de nuestras mujeres; la cordial bienvenida y el abrazo leal y sincero del noyés, son atributos que no se pueden improvisar; son cualidades privativas de este maravilloso pueblo milenario, que derrocha franqueza, irradia alegría y no aprendió a llorar… ¡Vuestra condición de forasteros la perderéis al entrar en NOYA! Más que huéspedes seréis nuestros hermanos ¡Noyeses como nosotros! unidos en fraternal abrazo por imperativo del optimismo y la alegría.»[1].

A comisión de festas realizou en 1967 unha invitación na que todo o mundo foi tido en conta: os presentes e os ausentes; os ricos e os pobres; os adultos e os nenos; os sans e os enfermos; os estranxeiros e os celtíberos; os que moito colaboraron e os que colaboraron menos; os mozos e os vellos; os habitantes da cidade e os que viven na aldea; os chicos “ye-yé” e as vellas rezadoras; os brancos e os negros; os tristes e os jaraneos; os que queiran gastar os cartos e os que queiran gañalos; os viaxantes; os “cordobesistas”; os “hinchas” de fútbol; os chamarileros; os suecos e os xitanos. O texto da comisión incluso especifica a finalidade da invitación nalgúns casos, como no dos pobres «para que, al menos durante unos días, se sientan fabulosamente millonarios de esa alegría que Noya regala siempre con desenfadada prodigalidad.»[2]

Os carteis posúen unha vida curta porque a súa visibilidade é efémera: cando finalizan as festas son retirados dos escaparates das tendas, e esquécense. Hai xente que os garda e os colecciona. "Noia en festas: a vila en carteis" é un proxecto que non se podería ter levado a cabo de non ser pola existencia destas persoas. Noieses e noiesas que realizaron un pequeno xesto: conservar a memoria, para que agora poidamos coñecer e aprender do pasado festivo da nosa vila, cando aínda se bebía Orange Crush, e Noia se chamaba Noya.

Sería unha mágoa deixar caer no esquencemento a moitos dos carteis, de gran elaboración e interesante contido conceptual. Reunilos nunha exposición e nun catálogo significa algo así como dotalos dunha segunda vida. Gocei con todo o traballo de documentación, e subestimei o complicada que ía ser a tarefa de seleccionar soamente uns poucos, debido ás limitacións da sala de exposicións e ao número de follas do catálogo.

O cartel precisa dos espazos públicos para facerse accesible ao gran público. O seu lugar son os escaparates e muros da cidade. Cando non existe unha correcta planificación do cartelismo o resultado é desastroso: as paredes satúranse creando un espectáculo de barullo e afeamento. Pola contra, unha normativa coherente acadará como resultado a función decorativa do cartel dentro do entorno urbano.

O deseñador do cartel das festas sempre trata de resaltar un conxunto de estereotipos que nos resultan familiares e que asociamos á nosa vila. Moitos dos artistas coinciden en sinalar a importancia da orixe mítica, relacionada con Noela, empregando os motivos do escudo: a arca e a pomba. Para outros a inspiración está na fachada de San Martiño; ou na figura do cabalo para os carteis da feira de San Marcos. Hai ocasións nas que vai ser Noia o tema: é común atopar imaxes a vista de paxaro que destacan o valor importantísimo do noso casco histórico, ben de interese cultural. Este tipo de fotografías tamén permite comparar o grao de evolución e desenvolvemento urbanístico que sufriu o pobo nas últimas décadas, sobre todo no barrio de San Lázaro. En xeral, os carteis poñen en evidencia mecanismos cotiás polos cales se nos propón unha evocación poética, un tema, algo que nos resulta próximo e que crea «unha trama sutil de motivacións, infinitamente complicada e delicada, que fai do traballo do cartelista un dos máis penetrantes de toda a retórica»[3]. O cartel é un auténtico exercicio de persuasión que mediante texto e imaxe nos induce a “ir á festa”, e que é especialmente efectivo cando son os forasteiros a quenes queremos animar. Nos programas de man aparecen frases tan contundentes como «Noya: la villa más risueña de Galicia. Tiene usted tres ocasiones de comprobarlo: San Lázaro, San Marcos y Fiestas Patronales.»[4]

O contido dos carteis das festas transmite datos cun importante valor estético que grazas ao noso substrato cultural como noieses recoñecemos e comprendemos. Deste xeito, establecemos unha relación afectiva con el grazas a eses estereotipos culturais propios. Para que a relación sexa máis estreita esiximos ao cartel que nos mostre unha imaxe unificada que condense o significado das festas, e que o faga do mellor xeito posible. O cartel das Festas de San Bartolomeu do ano 1984, obra de Alfonso Costa, fusiona os dous clixés que mellor simbolizan Noia: unha arca na que a parte superior da embarcación é a fachada de San Martiño. O artista móstranos un universo ilusorio que aglutina á perfección un elemento lendario combinado co símbolo máis representativo da vila. O cartel de Costa é unha imaxe crible, máis sabemos que non é completamente auténtica. Esa carga de fantasía mesturada con elementos da realidade é o que nos atrae do cartel.

A exposición, e tamén o catálogo, recollen carteis datados dende os anos 70. Distribúense en sete bloques temáticos nomeados de acordo ao elemento característico común deles. Un deses bloques é o que reúne obras de artistas que coincidiron en tratar á fachada da igrexa de San Martiño coma unha auténtica icona. Cando observamos unha figura da torre inclinada de Pisa non estamos a ver un anaco de plástico con forma de torre, estamos a ver a auténtica torre inclinada de Pisa; incluso un recordo do país Italia: «Poucos obxectos, agás símbolos como bandeiras ou logotipos, teñen esta capacidade lingüística»[5]. É probable que no éxito da torre de Pisa como símbolo italiano teña algo que ver a súa inclinación, que a converte en algo raro e anómalo. A fachada cunha torre inacabada de San Martiño triunfa como icona por ese mesmo motivo: porque é diferente e única. Ademais, destaca sobre o skyline noiés e isto axuda a que convirta nun auténtico símbolo de distinción.

Fachada de San Martiño só hai unha, e está na praza do Tapal. Os carteis sobre a mesma mostran múltiples imaxes repetidas, pero únicas, que cada artista obtivo, resultado da súa mirada particular cara a esa arquitectura. “Noia en festas: a vila en carteis” pretende ser un espazo colector da actitude dos artistas que, coa súa mirada analítica, deseñaron carteis para afondar na imaxe icónica colectiva que nos identifica e que aceptamos como nosa, orgullosos de ser de Noia (ou de vir á festa).

«¡Noya celebra sus Fiestas Patronales! Todo el mundo va a divertirse y a gozar. Las tabernas harán sus buenos negocios; los niños chuparán caramelos de menta y fumarán cigarrillos de manzanilla; los mayores discutirán de todo, diciendo, como siempre, “las Fiestas del año pasado fueron mejores”; los jóvenes bailarán hasta caer rendidos…»[6]

Ismael TEIRA MUÑIZ

comisario da exposición Noia en festas: a vila en carteis

Coliseo Noela de Noia, abril 2011.
Fotos: de arriba a abaixo, vídeo de Rubén Liste, vistas da exposición tomada por Iago Insua, fragmento do cartel de Alfonso Costa para as Festas de San Bartolomeu do ano 1982.

[1] Texto do reverso do programa das Festas de San Bartolomeu de 1960.

[2] Fragmento do texto da invitación no programa de man da Feira de San Marcos de 1967.

[3] Véxase ENEL, F.: El cartel: Lenguaje, funciones, retórica. Valencia, 1977.

[4] Programa das Festas de San Bartolomeu de 1946.

[5] Véxase o texto do comisario Òscar Guayaberó para o catálogo da exposición «Efecte souvenir. Fetitxes de viatge, més enya dels tòpics» no Disseny Hub Barcelona, de xullo a decembro de 2009.

[6] Fragmento da “invitación noyesa” de J. Agrelo no programa das festas de San Bartolomeu de 1961.

nova web

2011-04-07T13:37:00.005+02:00

www.ismaelteira.com

illas (islands)

2011-04-05T15:06:00.000+02:00

últimos días para ver habita-la tinta

2011-04-04T02:08:00.003+02:00

ela gaña

2011-03-29T13:29:00.005+02:00

Ela gaña (2011). 50 x 75 cm. Fotografía dixital.

Unha pequena ponte de formigón para cruzar un regueiro, construído hai algunhas décadas, cando a ambos os dous lados do río existían terras de cultivo, hoxe abandonadas. A pasarela que creou o home supera a natureza; pero agora a natureza supérao a el. A superficie - tan transitada noutro tempo - encóntrase agora recuberta dunha capa de mofo que case non deixa ver o cemento. É como un pulso, un tira e afrouxa onde, ao final, a natureza sempre acaba por deixarnos claro que é ela quen leva as rendas: que ela gaña.

atallo en vallecas (madrid)

2011-03-23T19:37:00.001+01:00

mural en pontenafonso

2011-03-21T22:23:00.015+01:00

Hai unhas semanas estiven a pintar un mural no Centro Cultural de Pontenafonso (Noia, A Coruña), invitado pola arquitecta do edificio Raquel Reino (RRR). No proceso tamén se mancharon as mans de pintura Carlos Pérez López eAdriana Pérez Villanueva, que ademais tamén nos fixo un bonito vídeo que podedes ver en Facebook.

As vistas do centro son inmellorables: o río Tambre atravesado por unha ponte histórica obra do rei Alfonso II "O Casto", orixinalmente de madeira no século IX. Séculos máis tarde (XIV) levantouse de pedra. 270 metros de río separan vosconcellos de Outes e Noia. 20 arcos únenos. Propúxenme pintar unha ponte deconstruida que se fai visible á vez dendemúltiples puntos de vista, coma nun cadro cubista.

atallo en salamanca

2011-03-14T00:13:00.001+01:00

fotografía de Valeria Reyes Soto

obra pública: exceso e torpeza

2011-03-11T12:50:00.004+01:00

Fixen varios plans durante o proceso de creación das arquitecturas de habita-la tinta: ningún deles era un plan e. Considerei ao cómodo e inofensivo soporte do papel coma o medio idóneo para obter cousas imaxinables sen preocupacións técnicas ou gravitatorias.

Cada un pode habitar o que desexe. A tinta pode converterse en ferro, en cemento, en madeira, e ser tan grande como un queira. Se ese hábitat se nos mostra hostil e non serve absolutamente para nada a solución será tan doada como facer unha bóla de papel e lanzala ao cubo de reciclaxe. Algo así como reciclar unha idea, porque pensar non custa nada.

«ATOPÍA é o sentimento de malestar do individuo fronte á cidade do presente a cal non representa, en ningún caso, o paraíso soñado ou prometido que nos ofrece a utopía.»

a densidade das veces

2011-03-03T13:04:00.002+01:00

Habita-la tinta é un proxecto que parte do deseño e da visión cara a arquitectura utópica en papel. Recolle a base da significación do termo site-specific, en tanto en canto á oposición entre finalidades vitais da arquitectura, e os proxetos ideados por Teira.

Inmersos nesta sociedade tan cambiante, na cal en cada décima de segundo se publican máis de dez mil noticias diferentes na Internet, vese enfrascada a arte e polo tanto a arquitectura. Internet é o mellor exemplo da sociedade actual xa que está en continuo cambio, sempre mutando, evolucionando en constante delirio constructivo.

O ser humano perdeu o rumbo, xa non se constrúe por unha auténtica necesidade senon que se realiza por mero instinto mecánico, innato no noso sistema nervioso. Isto é debido as múltiples horas expostos á publicidade que nos lanza hacia a compra compulsiva e sen necesidade. Mentres se constrúen vivendas de luxo, nas que ninguén vai a vivir, o terceiro mundo sofre o efecto explosivo da sobrepoboación no cal se obriga á xente a vivir baixo condicións precarias.

Teira realiza arquitecturas utópicas, sen finalidade algunha, pero que os chamados “arquitectos estrela” poderían chegar a construir. Moitos deles deixan atrás os valores da arquitectura como mero colector espacial para proclámalo como monumento ó seu propio ego. Máis pendentes da estética e da relevancia que poida ter na prensa, deixan de lado aspectos tan importantes como a funcionalidade e a salubridade espacial.

Levado por ese afán compulsivo o artista realiza pezas sen rigor matemático, invadido polo recordo do boom inmobiliario dos anos 60, na cal España e boa parte de Europa, invadiu as súas paisaxes con bloques de formigón formando unha nova biosfera, o paraíso urbano. Como se dunha ficha de dominó se tratase realiza obras de xeito rápido e contundente, influido polas tendencias artísticas dos anos 70, como a Fluxus de Maciunas. Ó mesmo tempo a súa producción non é pechada pois parte do recurso artístico da imbricación entre o individuo e a máquina, pegada presente nas sucesivas marcas da fotocopiadora no papel. Parte da referencia a máquina como formulación estética, chegando a asimilación do proceso mecánico da arquitectura en como parte da súa producción artística. Como reforzo recorre á numeración habitual do gravado, na cal cada unha das pezas perde o seu carácter para formar parte dunha serie limitada sen contido, nen sentido.

Habita-la Tinta en todo o seu significado semántico, reflicte o obxetivo primordial da xénese expositiva. O creador enfrontase a unha superficie en blanco, deixando a devagar a súa imaxinación. Nútrese da liberdade que isto lle inxire, xa que lle permite realizar proxectos que nacen da súa man e finalizan co seu último trazo.

A mostra aparece inmersa nun edificio decimonónico, pertencente a unha das familias máis pudentes do momento en Galicia, os Somoza. Como era natural na época, reflexaban o seu poder e a súa posición social a través dos lenzos pétreos onde non podía faltar o escudo insignia familiar.

Actualmente, nas antigas cortes atópase o Modus Vivendi, espazo multidisciplinar que abarca sala de concertos e exposicións, funcionando como punto de reunión da actividade cultural compostelana.

Cristina Campaña e Lucía Couto. Comisarias do proxecto.

A arte-diversión debe ser simple, entretida e sen pretensións, tratar temas trivais, sen necesidade de dominar técnicas especiais nin realizar innumerables ensaios e sen aspirar a ter ningún tipo de valor comercial ou institucional.

George Maciunas

exposición habita-la tinta

2011-02-28T01:20:00.001+01:00

INK HOME Nº7

2011-02-24T14:00:00.002+01:00

hatajo que ataja

2011-02-22T15:44:00.004+01:00

hatajo que ataja

2011

fotografía dixital. 50 x 66 cm.

(edición de 5)

Più bella della Vittoria di Samotracia?

2011-02-16T14:43:00.005+01:00

[Máis fermoso que a Vitoria de Samotracia?]

Fotocopia. 29,7 x 42 cm.

2011

(Edición de 20)

destruír dous atallos, construír un xardín

2011-02-10T20:06:00.003+01:00

ou de como o que era camiño se converteu en céspede, e o que era herba pasou a ser terra.

(alameda de Santiago de Compostela)

destruír un atallo, construír un xardín

2011-02-08T16:36:00.009+01:00

por que se empeñan en encher de petunias un anaco de chan que, en realidade, é un atallo? impresionado quedei ao ver como aquela terra erma e pisada estaba a ser triturada e fertilizada por un xardineiro. agora toca o traballo dos camiñantes. prometo continuar o meu traxecto...

atallo S37

forest countdown

2011-01-11T00:34:00.004+01:00

Os momentos finais dun piñeiral marcado, numerado e listo para a tala.

O retrato acelerado da calma dos piñeiros antes de convertese en madeira.

Eva Moreno. Figura, expresión, corpo, pintura.

2011-01-05T00:19:00.010+01:00

«Ninguén que sexa escravo do seu corpo poderá considerarse libre. » Séneca.

A beleza anatómica é o leitmotiv nas pinturas de Eva Moreno, onde o corpo se contrae e se expande, e os músculos flexiónanse ou encóllense. O corpo muda e cambia e convértese en algo moi apto para ser representado no lenzo. Non son persoas: son corpos anónimos, son carne. Son luz, e son sombra, e recórtanse sobre un fondo cálido e axitado que é a tempestade do mundo e o aire tremente que é necesario inhalar. Porque os corpos de Eva Moreno son, sobre todo, corpos vivos.

Hai obras de Eva que teñen fondos tan rosáceos e avermellados, tan orgánicos, que recordan ao interior do corpo. Coma se eses nus estivesen aínda no útero materno. Non hai nada máis ao que aferrarse nese espazo. Nada, tampouco, que distraia a atención do espectador. Son corpos suspendidos, como o de Yves Klein no seu Salto ao baleiro (1960), un momento conxelado do corpo flotando en perigo moi pouco tempo antes da traumática chegada ao chan.

Os corpos que pinta Eva Moreno sobre a tea non son corpos relaxados, aínda que se mostren no tranquilo soporte bidimensional do lenzo. Os seus corpos son libres e cautivos á vez: a nudez libéraos, e o soporte cadrado do bastidor encérraos. A pintura tamén os protexe, dálles forma e móstraos por fóra; pero eses corpos conteñen ósos, sangue, órganos, etc. Todo vai ben se os relacionamos con, por exemplo, o David de Miguel Anxo. Pero que acontece se os comparamos coas prácticas corporais de, por exemplo, a artista Gina Pane, cando ascendía por escaleiras cuxos chanzos eran coitelos, cando agarraba rosas ata cravarse as espiñas, cando chorreaba sangue tras facerse feridas con follas de afeitar ou cando inxería grandes cantidades de carne crua ou podre? Ambos os dous exemplos non deixan de ser corpos pero, á marxe da beleza, cal é máis real?

A Eva Moreno non só lle importa a figura humana nun determinado momento, senón que o que realmente lle interesa son os cambios que poden suceder na fisionomía dos seus corpos e que provoca que xamais estean en idénticas posturas. Os corpos poderán sentarse, pero nunca o farán exactamente do mesmo xeito. Esa capacidade de movemento infinito do corpo humano, limitado unicamente polas características anatómicas, é o que Eva Moreno quere transmitirnos. Por iso non tería sentido que os seus modelos fosen manequíns de escaiola ou madeira, porque non respiran.

Ismael Teira Muñiz

Exposición Figura humana "Expresión visual" de Eva moreno Herrera estará aberta no Centro Social de Boiro até o 31 de xaneiro de 2011.

Atallos en Compostela. Google Maps

2011-01-02T23:00:00.001+01:00

Ver Atallos en Santiago de Compostela en un mapa más grande

illa x

2010-11-10T23:21:00.021+01:00

O atallo - á parte de ser unha alteración da paisaxe levada a cabo polos camiñantes - é un acto de renuncia da prohibición asumida de pisar a herba dos parques e xardíns das cidades. Crealo non é só un acontecemento destrutivo: o camiñante, ao non asumir o normativo, está a levar a cabo unha mellora na planificación da zona verde realizada polo urbanista. Desta forma, a comunidade propón un novo percorrido alternativo ao existente que en ocasións acaba converténdose no «oficial». Todo este proceso colectivo xerou un traxecto - o atallo - que resulta máis eficaz que o que existía anteriormente.

"Illa X" é un proxecto no que investigo estes curiosos fenómenos. A "illa" é unha rotonda - Plaça delsVoluntaris Olímpics. 08917, Badalona (Barcelona) - que descubrín nunha ocasión cando me dirixía ao IKEA (por certo, quen non usou algunha vez os atallos en IKEA para saltarse a zona de exposición?).

Xeralmente, os peóns non poden acceder ás rotondas. En cambio esta está atravesada por dous atallos que a xente creou para evitar o longo percorrido normativo que implica usar os pasos de cebra para cruza-la calzada. Impactoume tanto encontrar estes atallos que ao chegar á casa busquei a rotonda en ©Google Maps, e grazas á vista satélite puiden comezar a imaxinar que eses camiños marcaban un "x" baixo o cal se esconde un tesouro...

cartaz selecionado

2010-07-15T21:37:00.005+02:00

Este é o cartaz que presentei ao Premio de Carteles 2010 Caja Madrid. Mira o catálogo aquí

contemplando a paisaxe

2010-06-23T12:11:00.004+02:00

Un día encontrei unha fotografía no álbum familiar: un eu pequeno contemplaba - con xesto de estar un pouco enfadado - á paisaxe do lugar. A actitude de brazos cruzados distaba moito da análise reflexiva arredor da paisaxe e as súas transformacións que tanto interese espertaría en min algúns anos máis tarde.
A foto da dereita - tomada en Roma en 2008 durante un deses aleatorios e casuais disparos de cámara dixital - conéctase dalgunha forma coa anterior: de novo brazos cruzados, malia que agora o vello poste de teléfono – noutro tempo, o tronco dunha árbore - foi substituído pola columna do que fora – tamén noutro tempo - un templo romano. A inocente ollada rural deixou paso ao enfoque ensimismado - e tal vez preocupado - do medio natural, da memoria e das relacións coa natureza.

Quale distanza incomprensibile sono tre centimetri al di sotto della suola della scarpa!
(Que distancia incomprensible son tres centímetros por debaixo da sola dun zapato!)
Giuseppe Penone. Respirare l´ombra. 1984

un petit gat català

2010-06-08T16:54:00.002+02:00

conexións fluxus (a posteriori)

2010-04-21T18:34:00.005+02:00

Á esquerda, a foto de G. Maciunas dunha das performance de Shigeko Kubota (Vagina painting, 1965); enriba, Vaginal Flow (2007), á que lle teño un certo aquel; debaixo, Encofrado con cemento na vaxina de Wolf Vostell; e ao seu carón, A Ferida (2008). A obra de Vostell puiden vela por primeira vez nunha enciclopedia de arte que había na biblioteca do meu instituto. Este ano contempleina outra vez como pregunta nun exame da facultade. Non puiden evitar facer toda esta relación de cousas miñas con pezas Fluxus. Hoxe vexo conexións das que non me decatara no momento de pintalas. Pero, como di Sae Aparicio: “(…) no tengo porqué aburrir a la gente con textos redactados a posteriori de realizar la obra.”

atallos en París

2010-04-19T16:35:00.005+02:00

Coa colaboración de Jorge Montañés

esculturas abraiantes

2010-04-15T12:36:00.012+02:00

Fai uns días estiven no CCCB visitando a exposicion "ATOPÍA, Arte e cidade no século XXI", onde puiden ver dúas pezas dun artista chamado Evan Penny, as cales me chamaron especialmente a atención. Xa non só polo hiperrealismo das súas creacións de silicona, alumnio, pintura e pelo, senón tamén polas distorsións ópticas que introduce ademáis nalgunhas delas (en concreto, as dúas pezas de ATOPÍA son deste tipo). Este ano, en ARCO, recordo ter visto unha obra do chinés Yi Hwan Kwon tamén en relación con estas dúas cuestións: o hiperrealismo (aínda que non tanto como Penny), e a distorsión óptica. En ambos os dous casos resulta sorprendente como estes artistas conseguen xerar unha ilusión tan xenial empregando como único medio a escultura, nunha época onde está tan de moda o tema do cine en 3D, o 4D, a realidade aumentada, etc...

vaginal flow

2010-04-14T12:31:00.008+02:00

Atrévome, non sen certo medo, a facer unha relectura (ou lectura a secas) dunha obra creada fai moito, moito tempo. Nada máis que incluír a coñecidísima frase de George Maciunas:
"Fluxus-arte-diversión debe ser simple, entretido e sen pretensións, tratar temas triviais, sen necesidade de dominar técnicas especiais nin realizar innumerables ensaios e sen aspirar a ter ningún tipo de valor comercial ou institucional"

habitación en compostela

2010-04-09T12:24:00.004+02:00

a herba non "hollada" de "Spectro"

2010-03-18T16:26:00.014+01:00

E se todos andásemos descalzos? Non poderiamos hollar a herba, nin erosionala para crear camiños (e moito menos atallos!). O céspede permanecería intacto, a pesar de que transitariamos por el, cada un pola súa line made by walking, que ao mellor coincide coa liña doutro camiñante, ou non. Así acontece en Spectro, onde Willian chega, casualmente, tras coller un atallo (Big Fish (2003), dir. Tim Burton). A quen lle gusta camiñar descalzo polo asfalto en verán?

we are half naked

2009-11-25T16:45:00.013+01:00

“Retrato Feminino” (2008) foi unha intervención con fio sobre parede, realizada in situ nas instalacións do Centro Cultural da Deputación de Ourense con motivo do VII Certame de Artes Plásticas que organiza a Deputación, e no cal a obra obtivo un accésit. Na anterior edición participei con outra intervención que levaba por título “We Are Half Naked” (2007). Estaba formada por un conxunto de espidas creadas con cinta adhesiva de embalar, todas elas coa cabeza e a face totalmente cubertas polas súas cabeleiras. As imaxes estaban baseadas en fotos eróticas atopadas na Internet, que decidín representar deste xeito para poder expresa-la media “desnudez” desas modelos, pois sempre se agocha unha parte delas: a interior. Non se trata do interior anatómico da persoas, senón daquel no que xoga un papel fundamental o cerebro e o pensamento.

En “Retrato Feminino” (2008) quixen crear figuración en grande formato a partires de pequenos elementos que ao unírense e organizárense producían unha imaxe. Xa anteriormente realicei algunha peza con esta mesma idea, como “The Unattainable Kiss” (2007), clavando puntas sobre tablóns de madeira. O recoñecemento claro do rosto dunha muller ao ser visto de lonxe contrasta coa desilusión ao estar preto da obra e descubrir o material que a compón. Un material que nos fai reflexionar sobre todo o que perdemos de ver cando observamos as imaxes que invaden á sociedade posmoderna.

Tamén no ano 2008, o Concello de Noia produciu unha intervención (“Retrato Feminino”) sobre táboa, pero con público. O material empregado foi a cinta adhesiva de embalar, un material que adoita estar no ámbito das mercancías, dos mercados, dos obxectos de consumo. Emprego cinta adhesiva marrón de embalar en relación ao tratamento de productos de consumo masivo que se lle da ás imaxes eróticas de mulleres espidas.

Na obra que me seleccionaron recentemente no GZcrea 2009, titulada “Espida” (2009), empreguei o debuxo para delimita-lo contorno dunha muller. Ao igual que os trazos crean debuxos, os fios tamén poden chegar a crear unha tea, e moitos pelos unha cabeleira. Como noutras obras anteriores (como “Retrato Feminino”), aquí o fio negro emprégase como imitación do cabelo, con todo o que isto conleva. O pelo posue un valor esencial na caracterización das persoas, e dun xeito especial na idea estética da muller. As consideracións varían nas diferentes relixións, culturas ou grupos sociais, pero todos coinciden no importante valor do pelo. A forza capilar garda relacións coa chamada forza das “armas de muller”. Armas que poderían ser representadas por Dalila e Sansón, ou Judit e Holofernes. Dalila privou a Sansón da súa fortaleza cortándolle o pelo, e Judit tivo moi en conta o valor do seu cabelo para seducir a Holofernes antes de decapitalo. Nos dous casos o representando non é outra cousa máis que a loita dos sexos ante o medo que, dende sempre, experimentou o home a quedar perante a muller.

O elemento fundamental da peza, o fio negro, aínda sendo unha mímese do pelo non abandona completamente o seu valor propio. Tarefas como coser, texer, calcetar ou palillar sempre foron propias é únicas do sexo feminino. A creación desta peza leva a empregar o fio dun xeito impulsivo, non contido, ao debuxar dispoñendo os fios dun xeito determinado para chegar á imaxe, pero coa negación de coser ou de texer dita representación. Na actualidade continuo a traballar nunha serie de pezas nas que combino os dous elementos (o fio negro e a cinta de embalar) e que leva tamén por título “We Are Half Naked”.

espida (GZCrea09)

2009-11-18T13:02:00.010+01:00

Espida, 2009. Fio sobre táboa.

Preséntovos a peza que resultou ser das finalistas no certame GZCrea 2009. A exposición permanecerá aberta até o 22 de novembro. +info

atallos en compostela

2009-10-01T16:57:00.023+02:00

Falar de atallos e camiños alternativos nun lugar como Santiago de Compostela adquire un especial significado por ser punto de chegada de varias vías de peregrinación. Este peregrinar é diferente a outras formas de percorrer o territorio como o andar, o pasear ou o deambular, e maior é a colisión cando do que se trata é de atallar. Este último xeito de moverse na paisaxe elixindo (ou creando) o camiño máis curto xera redes de surcos ou liñas marcadas na mesma. Son pegadas perceptibles sobre todo nas zonas verdes da cidade. Liñas que se asemellan a A Line Made by Walking, de Richard Long, pois o resultado acaba sendo tamén "algo situado a medio camiño entre a escultura, a performance e a arquitectura da paisaxe" (CARERI, F.: Walkscapes. Andar como práctica estética. Barcelona, 2004. páxina 148), aínda que existan diferenzas importantes, sobre todo relativas ao tipo de artífices destas.

Os atallos son, polo tanto, modificacións da paisaxe constituídas como resultado desas continuas e repetidas performance levadas a cabo pola comunidade no seu propio beneficio. Supoñen un exemplo colectivo e participativo por ser creacións sociais en resposta ás necesidades do grupo, existindo un completo acordo entre todos os usuarios e usuarias destes camiños que se converten, de modo involuntario, en responsables da súa continuidade e mantemento. Algúns destes atallos, polo paso do tempo e as necesidades funcionais, pasan a ser recoñecidos como oficiais, e polo tanto asfaltados ou empedrados. Outros rematan por desaparecer ao deixar de cumprir o obxectivo fundamental polo que foran creados.

A vontade do proxecto é a de documentar estas redes de atallos, clasificándoos segundo tipos e categorías describindo as particularidades de cada un deles. Crearase un arquivo de fotografías destes, situándoos ademais nun mapa. O resultado será un arquivo que recolla as fotos do documentado cos seus textos e a súa localización no guía da cidade para poder ser visitados in situ.

Coa colaboración de Víctor E. Pérez Viqueira

___________________

Proxecto financiado por: